પર્યાવરણ સુરક્ષા સામે શંકાસ્પદ પગલાં: જીપીસીબીના નવા ઓર્ડરથી નિરીક્ષણ વિના મંજૂરીનો માર્ગ ખુલ્યો
ગાંધીનગર: રાજ્યમાં ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા અને ‘ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ’ના નામે ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ 16 ડિસેમ્બર 2025ના તાજેતરના ઓફિસ ઓર્ડરે પર્યાવરણપ્રેમીઓ અને નિષ્ણાતોમાં ચિંતા જગાવી છે. નવા નિયમો મુજબ હવે અનેક પ્રકારની પરવાનગીઓ માટે સાઇટ વિઝિટ કે નિરીક્ષણની જરૂરિયાત નહીં રહે, જે પર્યાવરણ સુરક્ષાને ગંભીર રીતે અસર કરી શકે છે.
- CTE (Consent to Establish): નોટિફાઇડ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એસ્ટેટમાં આવેલી અને પર્યાવરણીય મંજૂરી વગરની યુનિટ્સ માટે હવે કોઈ સાઇટ વિઝિટ નહીં થાય.
- CTO/CCA રિન્યુઅલ: ગ્રીન, ઓરેન્જ અને રેડ કેટેગરીના ઉદ્યોગો માટે અગાઉના નિરીક્ષણના આધારે અથવા માત્ર સેલ્ફ-સર્ટિફાઇડ રિપોર્ટના આધારે રિન્યુઅલ મંજૂર થશે.
- બાયોમેડિકલ, કન્સ્ટ્રક્શન-ડિમોલિશન અને સોલિડ વેસ્ટ ઓથોરાઇઝેશન: નવી અને પુનઃમંજૂરી બંને માટે હવે ફક્ત દસ્તાવેજો અને સેલ્ફ-ડિક્લેરેશનના આધારે મંજૂરી મળશે, અને નિરીક્ષણ પછીથી થશે.
પર્યાવરણ કાર્યકર્તાઓના મતે, આ નિર્ણયથી ઉદ્યોગોને બિનજવાબદારીપૂર્વક કામ કરવાની છૂટ મળશે. “નિરીક્ષણ વિના મંજૂરી આપવી એ એવી જ વાત છે જેમ કે આંખ બંધ કરીને વિશ્વાસ રાખવો,” એમ એક પર્યાવરણવિદે જણાવ્યું. તેઓએ ઉમેર્યું કે ISO 14001 જેવી પ્રમાણપત્રો હોવા છતાં, જમીન પરની હકીકત અલગ હોઈ શકે છે.
નવા ઓર્ડરથી એ પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે શું આ પગલાં પર્યાવરણ સંરક્ષણ અધિનિયમ અને અન્ય નિયમોની ભાવનાને અનુરૂપ છે? શું આ નિર્ણય ઉદ્યોગોને વધુ છૂટછાટ આપીને પ્રદૂષણ વધારશે?
જ્યારે ઉદ્યોગોને સરળતા આપવી જરૂરી છે, ત્યારે પર્યાવરણના હિતમાં યોગ્ય સંતુલન જાળવવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. જીપીસીબીના આ નવા ઓર્ડરથી તે સંતુલન ખોરવાઈ રહ્યું હોય તેવી ચિંતા ઉઠી રહી છે.
